Trước khi mua tổ đầu tiên nên biết mình sẽ phải chi những gì. Không nhiều, nhưng có mấy khoản người mới hay quên.
Bài này liệt kê theo điều kiện Hà Nội, nơi đây là vùng khó nhất cho ong dú ở Việt Nam vì đây vốn là loài nhiệt đới.
- Khoản lớn nhất là tiền tổ giống
- Giá kê và chống kiến là khoản bắt buộc, đừng tiết kiệm
- Nhiều dụng cụ tự làm được
- Chi phí giữ đàn qua mùa khó cũng nên tính trước
Các khoản phải chi
Chia làm hai nhóm: bắt buộc và có thể hoãn.
| Khoản | Bắt buộc | Ghi chú |
|---|---|---|
| Tổ giống | Có | Khoản lớn nhất, nên chọn tổ ổn định |
| Giá kê, chân chống kiến | Có | Đừng tiết kiệm, mất đàn còn đắt hơn |
| Mái che nắng mưa | Gần như có | Vật liệu rẻ, tự làm được |
| Thùng dự phòng | Nên có | Dùng khi tách đàn hoặc thay thùng |
| Dụng cụ thu mật | Hoãn được | Tới năm thứ hai mới cần |
| Chai lọ đóng mật | Hoãn được | Khi có mật mới mua |
| Cây trồng bổ sung | Nên có | Rẻ, hiệu quả lâu dài |
Khoản đáng chi và khoản nên tiết kiệm
Đáng chi nhất là tổ giống chất lượng. Tổ ổn định đắt hơn tổ mới tách nhưng chịu được sai sót của người mới, tính ra rẻ hơn.
Đáng chi thứ hai là giá kê và chống kiến. Ở Hà Nội thì mùa hoa ngắn, đàn chỉ có vài tháng để tích trữ cho cả năm, mất đàn vì kiến là chuyện thường gặp mà lại phòng được dễ.
Có thể tiết kiệm ở phần dụng cụ. Mái che, giá đỡ, thùng đều tự làm được nếu có chút khéo tay.
Không nên tiết kiệm ở chỗ đặt tổ. Chọn sai chỗ thì mọi thứ khác đều vô nghĩa.
Chi phí không ai nhắc
Thời gian. Mỗi ngày nửa tiếng, mỗi năm hai đợt bận. Đây là chi phí thật dù không tính bằng tiền.
Chi phí giữ đàn qua mùa khó: nếu tháng 12 đến tháng 2 mà đàn kiệt thì phải cho ăn. Nên dự trù khoản này cho năm đầu.
Chi phí đi lại nếu đặt tổ xa nhà.
Và chi phí học phí: gần như ai cũng mất vài đàn trong năm đầu. Nên tính trước để không nản.
Bắt đầu với vốn tối thiểu
Mua hai tổ đã ổn định thay vì bốn tổ mới tách. Ít tổ hơn nhưng tỉ lệ sống cao hơn.
Tự làm giá kê bằng vật liệu sẵn có, chỉ mua phần chống kiến.
Chưa mua dụng cụ thu mật vì năm đầu chưa thu.
Gieo một vạt hoa dại, gần như không tốn gì.
Cách này giúp năm đầu chi ít mà vẫn học được đủ, sang năm thứ hai mới đầu tư thêm.
Nhìn xa hơn năm đầu
Từ năm thứ hai, nếu đàn qua được tháng 12 đến tháng 2 thì có thể tách để tăng số tổ mà không phải mua thêm.
Đó là lý do nên đầu tư vào tổ giống tốt ngay từ đầu: đàn khoẻ thì tự nhân ra, đàn yếu thì năm nào cũng phải mua bù.
Chi phí giảm dần theo năm, trong khi số tổ tăng lên. Nhưng chỉ đúng nếu năm đầu làm cẩn thận.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Mua nhiều tổ rẻ thay vì ít tổ tốt
- Tiết kiệm ở khâu chống kiến và giá kê
- Không dự trù khoản cho ăn nếu đàn kiệt vào mùa khó
Câu hỏi thường gặp
Nuôi ong dú tốn nhiều vốn không?
Không nhiều so với các mô hình chăn nuôi khác. Khoản lớn nhất là tổ giống.
Có nên tự đóng thùng không?
Được nếu có gỗ khô và chút khéo tay. Lưu ý gỗ phải phơi khô hẳn, không dùng gỗ xử lý hoá chất.
Bao lâu thì hoàn vốn?
Không tính được vì phụ thuộc quá nhiều yếu tố. Với vài tổ thì nên xem như nguồn mật sạch cho nhà chứ đừng tính hoàn vốn.
Chi phí hằng năm sau đó là gì?
Rất ít: thay thùng hỏng, bổ sung chống kiến, chai lọ khi thu mật.
Ở Hà Nội có khoản chi nào đặc thù không?
Có, do mùa đông kéo dài là giới hạn sinh học thật, đàn không ngủ đông mà chỉ suy dần nên phần chọn chỗ đặt và che chắn thường tốn hơn các vùng khác.