Nguồn hoa của một vùng không cố định. Người nuôi lâu năm ở Hà Nội thường nhận xét rằng mấy năm gần đây khác trước.
Không phải do đàn ong yếu đi, mà do ngoài kia đã đổi.
- Cách canh tác thay đổi kéo theo nguồn hoa thay đổi
- Nguồn nền thường mất trước, cây lớn mất sau
- Người nuôi phải chủ động trồng bổ sung thay vì trông chờ tự nhiên
- Ghi chép nhiều năm mới thấy được xu hướng
Những gì đang đổi ở Hà Nội
Ở đây đây là vùng khó nhất cho ong dú ở Việt Nam vì đây vốn là loài nhiệt đới. Điều này đang tác động trực tiếp tới nguồn ăn của đàn.
Ngoài ra mùa hoa ngắn, đàn chỉ có vài tháng để tích trữ cho cả năm, và nồm ẩm tháng 2 đến tháng 4 làm mốc phát triển mạnh trong thùng. Ba yếu tố cộng lại làm nguồn nền mỏng đi so với trước.
Cây lớn thì vẫn còn, nhưng cây lớn chỉ nở vài tuần trong năm. Cái mất là lớp hoa nền nuôi đàn quanh năm.
Đó là lý do nhiều người thấy đàn khó nuôi hơn trước, dù cách chăm không đổi.
Xu hướng chung
Không riêng Hà Nội, nhiều vùng khác cũng vậy.
| Thay đổi | Tác động tới đàn ong | Mức độ |
|---|---|---|
| Chuyển sang trồng thuần một loại cây | Mất đa dạng nguồn hoa | Lớn |
| Dùng thuốc diệt cỏ rộng rãi | Mất hẳn nguồn nền | Rất lớn |
| Dọn thực bì phòng cháy | Mất nguồn vào đúng quãng thiếu | Lớn |
| Đô thị hoá, thu hẹp đất trống | Giảm diện tích hoa dại | Vừa tới lớn |
| Thời tiết thất thường | Mùa hoa lệch, có năm mất mùa | Vừa |
Người nuôi nên làm gì
Chủ động trồng bổ sung thay vì trông chờ vào tự nhiên. Đây là thay đổi lớn nhất trong cách nghĩ.
Giữ lại lớp cỏ dại quanh khu tổ khi phát quang, thay vì dọn trắng.
Trồng cây lâu năm ở bờ rào từ bây giờ, để vài năm nữa có nguồn ổn định.
Chọn chỗ đặt tổ ở nơi ít bị ảnh hưởng bởi canh tác, ví dụ đặt tổ nơi kín gió hướng đông nam, có nắng buổi sáng và che chắn kỹ mùa đông.
Ghi chép để thấy xu hướng
Một năm ghi chép cho biết nhịp mùa. Ba năm ghi chép cho biết xu hướng.
Ghi mỗi tuần một dòng: cây gì nở, ong về mang phấn màu gì, đàn nhộn nhịp hay thưa.
Sau vài năm nhìn lại là thấy rõ mùa hoa nào đang ngắn đi, khu nào đang mỏng dần.
Có dữ liệu đó thì quyết định trồng gì, đặt tổ ở đâu, nuôi bao nhiêu tổ đều có căn cứ chứ không phải đoán.
Nhìn xa hơn
Nghề nuôi ong dú phụ thuộc vào cảnh quan quanh nhà nhiều hơn bất kỳ yếu tố nào khác.
Vì vậy giữ được nguồn hoa là giữ được nghề. Vài vạt cỏ, hàng cây bờ rào, mảnh đất trống không phun thuốc đều có giá trị thật.
Ở quy mô nhỏ thì mỗi người tự lo cho vườn mình. Ở quy mô làng xã thì việc nhiều hộ cùng giữ nguồn hoa sẽ hiệu quả hơn hẳn từng nhà làm riêng.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Đổ lỗi cho giống ong khi đàn khó nuôi hơn trước
- Trông chờ hoàn toàn vào nguồn hoa tự nhiên
- Không ghi chép nên không nhận ra xu hướng
Câu hỏi thường gặp
Vì sao nuôi ong dú khó hơn trước?
Thường do nguồn hoa quanh nhà đã đổi chứ không do đàn ong. Ở Hà Nội thì mùa hoa ngắn, đàn chỉ có vài tháng để tích trữ cho cả năm.
Trồng bổ sung có kịp không?
Cây thân thảo vài tháng là có hoa. Cây lâu năm thì phải trồng từ bây giờ.
Có nên chuyển tổ đi nơi khác không?
Chỉ khi nơi hiện tại thật sự không còn nguồn. Ong dú quen chỗ nên dời là chuyện lớn.
Làm sao biết nguồn hoa đang mỏng đi?
So sổ ghi chép qua các năm. Không có sổ thì rất khó nhận ra vì thay đổi diễn ra chậm.
Nhiều hộ cùng giữ nguồn hoa có hiệu quả hơn không?
Có, vì bán kính kiếm ăn của ong dú phủ nhiều vườn. Một nhà giữ mà xung quanh dọn trắng thì tác dụng hạn chế.