Nghe thì rất thuận: vườn có hoa cho ong ăn, ong thụ phấn lại cho vườn. Nhiều nơi ở Hà Nội đang làm vậy.
Nhưng có mấy chỗ xung đột mà nếu không giải quyết thì cả hai bên đều thiệt.
- Ong dú thụ phấn tốt cho nhiều loại cây trồng
- Xung đột lớn nhất là chuyện phun thuốc
- Cây ăn trái chỉ cho hoa vài tuần, không thay được nguồn nền
- Bố trí tách khu nuôi khỏi khu canh tác là cách dung hoà
Cái được từ cả hai phía
Ong dú thụ phấn tốt cho nhiều loại cây, nhất là cây có hoa nhỏ. Với vườn cây ăn trái thì đây là lợi ích thật, không liên quan tới mật.
Ngược lại vườn cho ong nguồn hoa theo mùa. Ở Hà Nội thì nhãn và vải nở rộ khoảng tháng 3 đến tháng 4 là đợt lớn nhất.
Ngoài ra vườn còn cho bóng mát và chắn gió, hai thứ mà đặt tổ ngoài trống không có.
Với người đã có vườn thì không mất thêm chi phí đất.
Ba chỗ xung đột
Cần nhìn thẳng trước khi bắt đầu.
| Xung đột | Vì sao | Cách dung hoà |
|---|---|---|
| Phun thuốc | mùa đông kéo dài là giới hạn sinh học thật, đàn không ngủ đông mà chỉ suy dần | Tách khu tổ, đổi cách phun |
| Dọn cỏ dưới tán | Mất nguồn nền của đàn | Giữ vài vạt có chủ đích |
| Cây rụng lá, đọng nước | Ẩm quanh chân thùng | Kê cao, quét dọn |
| Cành lá chạm thùng | Thành cầu cho kiến | Cắt tỉa định kỳ |
| Tán quá dày | Thiếu nắng sáng | Đặt tổ ở mép tán |
| Người ra vào chăm vườn | Xáo trộn đàn | Đặt tổ lệch lối đi chính |
Chuyện phun thuốc
Đây là xung đột nặng nhất và không tránh được hoàn toàn.
Ong dú bay quanh quẩn vài trăm mét, gần như trùng khít khu vườn. Vườn phun là gần như toàn bộ vùng kiếm ăn bị phủ.
Nếu vườn là của mình thì điều chỉnh được: phun sau khi ong đã về, chọn nhóm thuốc ít hại, phun cục bộ chỗ có sâu bệnh thay vì phun tràn.
Nếu vườn lân cận phun thì phải tách khu nuôi ra, đặt về phía có cây tự nhiên. Ở Hà Nội, cách người ta hay làm là đặt tổ nơi kín gió hướng đông nam, có nắng buổi sáng và che chắn kỹ mùa đông.
Cây ăn trái không thay được nguồn nền
Đây là hiểu lầm phổ biến. Vườn cây ăn trái nhìn nhiều cây nhưng chỉ cho hoa vài tuần trong năm.
Còn lại cả năm đàn vẫn phải dựa vào lớp hoa dại và cây bụi. Mà vườn được chăm kỹ thì lớp đó thường bị dọn sạch.
Kết quả là vườn rộng mà đàn vẫn đói vào tháng 12 đến tháng 2.
Cách xử lý: giữ vài vạt cỏ ở góc vườn và bờ rào, trồng thêm cây nở lệch mùa với nhãn và vải.
Bố trí thực tế
Đặt tổ ở mép vườn thay vì giữa vườn. Vừa có nắng sáng vừa xa khu phun thuốc nhất.
Chọn phía có hàng cây tự nhiên hoặc bờ rào nhiều cây bụi làm nguồn nền.
Kê khoảng tám tấc, ưu tiên chắn gió bắc và tránh nền ẩm theo đặc thù Hà Nội.
Chừa lối đi riêng để chăm tổ, không đi chung lối vận chuyển nông sản.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Đặt tổ giữa vườn đang canh tác cho tiện trông coi
- Nghĩ vườn nhiều cây là đủ nguồn hoa quanh năm
- Dọn sạch cỏ dưới tán vì muốn vườn gọn
Câu hỏi thường gặp
Ong dú có làm tăng năng suất vườn không?
Chúng thụ phấn tốt cho nhiều loại cây. Mức tác động tuỳ loại cây và tuỳ mật độ ong trong vùng.
Vườn phun thuốc thì có nuôi được không?
Khó nếu phun thường xuyên. Phải tách khu nuôi hoặc đổi cách phun.
Nên đặt bao nhiêu tổ trong vườn?
Tuỳ nguồn hoa quanh đó, không tuỳ diện tích vườn. Đi một vòng bán kính bốn trăm mét để ước lượng.
Cây nào trong vườn cho hoa tốt nhất?
Ở Hà Nội thì nhãn và vải cho đợt lớn. Nhưng nguồn nền vẫn là lớp hoa dại.
Có cần thoả thuận gì với hàng xóm không?
Nên hỏi lịch phun thuốc của vườn kế bên. Nhiều người sẵn sàng báo trước.