Câu hỏi này người mới hay đặt sai: hỏi vườn bao nhiêu mét vuông thì nuôi được mấy tổ.
Diện tích gần như không liên quan. Cái quyết định là nguồn hoa trong bán kính vài trăm mét và thời gian mình có.
- Ong dú kiếm ăn trong bán kính 300–500m, vượt xa ranh giới vườn nhà
- Nuôi quá dày thì đàn nào cũng lửng lơ
- Thời gian chăm là giới hạn thật mà ít người tính
- Tăng dần và quan sát còn hơn tính toán trên giấy
Vùng ăn không dừng ở hàng rào
Ong dú bay quanh quẩn ba tới năm trăm mét. Vùng kiếm ăn của đàn phủ cả xóm chứ không riêng vườn nhà.
Vườn nhỏ nhưng xung quanh nhiều hoa thì vẫn nuôi được kha khá. Vườn rộng mà quanh đó trống trải thì nuôi ít cũng đã chật.
Ở Hà Nội, nguồn chính gồm nhãn, vải, hoa cải. Cách ước lượng: đi bộ vòng quanh nhà bán kính bốn trăm mét, đếm chỗ có hoa.
Làm việc này hai lần, một lần giữa mùa mưa và một lần vào tháng 12 đến tháng 2. Chênh lệch giữa hai lần cho biết quãng trống nặng tới đâu.
Mốc tham khảo
Dựa trên các hộ nuôi ở Hà Nội, chỉ để hình dung chứ không phải công thức.
| Hoàn cảnh quanh nhà | Số tổ thường gặp | Ghi chú |
|---|---|---|
| Nhà phố, ít cây xanh | Vài tổ | Chủ yếu chơi, mật ít |
| Vườn nhà có nhãn, vải | Chục tổ | Đủ mật dùng và biếu |
| Vườn rộng, quanh nhiều vườn khác | Vài chục tổ | Bắt đầu có mật bán |
| Gần nguồn hoa tự nhiên phong phú | Nhiều hơn | Cần thời gian chăm nhiều |
| Quanh trống trải hoặc trồng thuần | Ít | Phải trồng bổ sung trước |
Dấu hiệu nuôi quá dày
Đàn nào cũng lửng lơ, không đàn nào bứt lên. Quân vừa đủ, mật vừa đủ, năm này qua năm khác không khá hơn.
Sản lượng trên mỗi tổ giảm dần dù tổng số tổ tăng. Đây là dấu hiệu rõ nhất, và chỉ thấy được nếu có ghi chép.
Đến tháng 12 đến tháng 2 thì cả loạt cùng suy một lúc, vì tất cả đều ăn chung một nguồn đã cạn.
Gặp mấy dấu hiệu này thì hoặc trồng thêm hoa, hoặc chuyển bớt tổ sang chỗ khác cách vài trăm mét, đừng cố nuôi thêm.
Thời gian mình có
Đây là giới hạn thật mà ít người tính. Mỗi tổ tuy ít việc nhưng cộng lại thì đáng kể.
Người đi làm giờ hành chính, cuối tuần mới rảnh, thì mươi tổ là vừa. Nhiều hơn thì có tuần bỏ bê, mà bỏ bê đúng lúc kiến vào là mất đàn.
Ở Hà Nội thì mùa hoa ngắn, đàn chỉ có vài tháng để tích trữ cho cả năm, nên việc kiểm tra hằng tuần càng không được lơi.
Cách hợp lý là tăng dần theo sức mình chứ không theo tham vọng.
Chia thành nhiều cụm
Nếu đất rộng thì chia tổ thành vài cụm cách nhau vài trăm mét, thay vì dồn một chỗ.
Mỗi cụm có vùng ăn riêng, đỡ tranh nguồn.
Trong cụm thì các tổ cách nhau một hai mét, cửa quay hướng khác nhau để ong không bay nhầm.
Cách này cho phép nuôi nhiều hơn mà không quá tải nguồn hoa của một điểm.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Tính số tổ theo diện tích vườn
- Nhân đàn tối đa mỗi năm cho tới khi cả trại cùng yếu
- Nuôi nhiều hơn thời gian mình có thể chăm
Câu hỏi thường gặp
Hai tổ đặt cách nhau bao xa?
Một tới hai mét, cửa quay hướng khác nhau để tránh ong bay nhầm tổ.
Nuôi nhiều tổ thì mật mỗi tổ có giảm không?
Có, nếu vượt sức chứa của nguồn hoa quanh đó. Tổng có thể tăng nhưng mỗi tổ yếu đi.
Bao lâu thì biết mình nuôi quá sức?
Sau một mùa khô. Đó là lúc mọi giới hạn lộ ra hết.
Có nên đặt tổ ở nhiều điểm khác nhau không?
Nên, nếu có điều kiện. Chia thành vài cụm cách nhau vài trăm mét thì mỗi cụm có vùng ăn riêng.
Ở Hà Nội nuôi được nhiều không?
Tuỳ nguồn hoa quanh nhà. đây là vùng khó nhất cho ong dú ở Việt Nam vì đây vốn là loài nhiệt đới nên phải tự khảo sát chứ không có con số chung.