Không có bí quyết nào lớn trong nghề này. Chỉ có vài việc nhỏ, làm đều thì đàn khoẻ, bỏ vài tuần thì đàn xuống.
Đây là những việc người nuôi lâu năm ở Hà Nội giữ thành thói quen.
- Kiểm chân chống kiến mỗi tuần là việc đáng giá nhất
- Đứng nhìn cửa tổ vài phút thay cho việc mở thùng
- Ghi một dòng mỗi tổ mỗi tháng
- Gắn việc thăm trại vào một thói quen sẵn có để khỏi quên
Bốn việc nhỏ đáng làm nhất
Kiểm chân chống kiến mỗi tuần. Vài phút mỗi tổ, chặn được nguyên nhân mất đàn phổ biến nhất ở Hà Nội do mùa hoa ngắn, đàn chỉ có vài tháng để tích trữ cho cả năm.
Cắt cành lá chạm thùng. Cây mọc nhanh trong tháng 5 đến tháng 9, một dây leo là đủ làm cầu cho kiến.
Đứng nhìn cửa tổ một phút mỗi tổ vào buổi sáng. Đọc được gần hết những gì cần biết mà không làm phiền đàn.
Ghi một dòng vào sổ. Năm phút mỗi tháng, đổi lại là biết vì sao đàn này khoẻ đàn kia yếu.
Lịch việc theo tuần và tháng
Gộp lại thì rất ít thời gian.
| Việc | Tần suất | Thời gian |
|---|---|---|
| Nhìn cửa tổ | Mỗi ngày hoặc vài ngày | 1 phút mỗi tổ |
| Kiểm chân chống kiến | Mỗi tuần | 2 phút mỗi tổ |
| Cắt cành chạm thùng | Mỗi tháng | Vài phút mỗi tổ |
| Ghi sổ | Mỗi tháng | 5 phút cả trại |
| Lay thử thùng xem lung lay | Trước tháng 5 đến tháng 9 | 1 phút mỗi tổ |
| Mở thùng kiểm tra | Mỗi tháng vào mùa thuận | 10 phút mỗi tổ |
Vì sao đứng nhìn lại hiệu quả
Lượt ong ra vào cho biết sức đàn. Ong mang phấn cho biết đàn đang nuôi ấu trùng. Ống tổ dày mỏng cho biết đàn đang lên hay xuống. Xác ong trước cửa cho biết có chuyện bất thường.
Bốn dấu hiệu đó bao phủ phần lớn tình huống, mà không tốn gì của đàn.
Ngược lại mở thùng thì đàn phải trám lại, điều hoà lại nhiệt độ, mất vài ngày mới ổn.
Người lâu năm mở thùng rất ít, không phải vì lười mà vì biết nhìn.
Cách giữ được đều
Gắn việc thăm trại vào một thói quen sẵn có: uống cà phê sáng xong thì đi một vòng, hoặc ra vườn thì tạt qua.
Gắn được thì không phải cố gắng nữa.
Chọn cố định một ngày trong tuần làm ngày kiểm kỹ, ví dụ sáng chủ nhật. Ngày đó làm trọn bộ chống kiến, phát quang, lay thùng.
Đặt tổ ở chỗ tiện đi lại. Chỗ khó vào là chỗ sẽ bị bỏ quên.
Việc nhỏ mà đắt nếu bỏ qua
Bỏ kiểm chống kiến vài tuần: có thể mất một đàn, nhất là đàn yếu hoặc đàn mới tách.
Bỏ cắt cành: chân chống kiến thành vô dụng.
Bỏ ghi sổ: khi đàn hỏng thì không lần được nguyên nhân, năm sau lặp lại.
Bỏ gia cố trước tháng 5 đến tháng 9: một đêm gió mưa là đổ thùng.
Bốn việc này cộng lại chưa tới nửa tiếng mỗi tuần cho một trại vài chục tổ.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Làm rất kỹ trong tháng đầu rồi bỏ hẳn từ tháng thứ ba
- Chỉ kiểm tra khi thấy đàn có vấn đề
- Đặt tổ chỗ khó vào vì nghĩ sẽ chịu khó đi
Câu hỏi thường gặp
Việc nào quan trọng nhất?
Kiểm chân chống kiến mỗi tuần. Ít công nhất mà chặn được nguyên nhân mất đàn phổ biến nhất.
Nhìn cửa tổ có thay được mở thùng không?
Thay được phần lớn. Mở thùng để dành cho lúc nghi có vấn đề hoặc trước khi thu mật.
Ghi sổ có nhất thiết không?
Rất nên. Đó là thứ biến vài năm mò mẫm thành vài năm kinh nghiệm.
Bận quá thì bỏ việc nào được?
Có thể giãn việc ghi sổ và mở thùng, nhưng đừng bỏ chống kiến.
Ở Hà Nội có việc nào đặc thù không?
Có, do mùa đông kéo dài là giới hạn sinh học thật, đàn không ngủ đông mà chỉ suy dần nên phần chọn chỗ đặt và che chắn cần để ý hơn các vùng khác.