Sau năm đầu thấy đàn khoẻ, ai cũng muốn tăng nhanh. Đó là lúc nhiều người mất nhiều nhất.
Ở Hà Nội, nơi đây là vùng khó nhất cho ong dú ở Việt Nam vì đây vốn là loài nhiệt đới, chuyện mở rộng còn phải tính thêm vài yếu tố.
- Nguồn hoa quanh nhà là giới hạn thật, không phải diện tích đất
- Mở rộng bằng tách đàn an toàn hơn mua thêm
- Tăng chậm mà chắc thì sau vài năm không kém tăng nhanh
- Mỗi lần tăng nên chờ qua một mùa khó rồi mới tăng tiếp
Giới hạn thật nằm ở đâu
Không phải diện tích đất. Ong dú kiếm ăn trong bán kính vài trăm mét, nên giới hạn là lượng hoa trong vùng đó.
Vượt quá sức chứa thì thêm tổ chỉ là chia nhỏ phần ăn sẵn có. Đàn nào cũng lửng lơ, và tháng 12 đến tháng 2 là cả loạt cùng suy.
Giới hạn thứ hai là thời gian mình có. Nuôi nhiều hơn khả năng chăm thì sớm muộn cũng bỏ bê.
Ở Hà Nội thì mùa hoa ngắn, đàn chỉ có vài tháng để tích trữ cho cả năm, nên bỏ bê là mất đàn chứ không phải chỉ chậm phát triển.
Hai cách mở rộng
Tách đàn hoặc mua thêm, mỗi cách một ưu nhược.
| Cách | Ưu | Nhược | Hợp khi nào |
|---|---|---|---|
| Tách từ đàn sẵn có | Không tốn tiền, đàn quen khí hậu | Chậm, cả hai bên đều yếu đi | Đã nuôi trên một năm |
| Mua thêm tổ ổn định | Nhanh, đàn khoẻ ngay | Tốn tiền, cần thời gian thích nghi | Muốn tăng nhanh |
| Mua tổ mới tách | Rẻ hơn | Rủi ro cao, cần chăm kỹ | Đã có kinh nghiệm |
| Kết hợp cả hai | Cân bằng | Cần tính toán | Phổ biến nhất |
Nhịp mở rộng hợp lý
Mỗi lần tăng nên chờ qua một mùa khó rồi mới tăng tiếp. Ở Hà Nội thì đó là tháng 12 đến tháng 2.
Lý do: chỉ sau mùa khó mới biết số tổ hiện tại có vượt sức chứa của nguồn hoa hay chưa.
Nếu qua mùa khó mà đàn nào cũng ổn thì tăng tiếp được. Nếu có đàn suy thì dừng lại, xem lại nguồn hoa trước.
Cách này chậm hơn nhưng gần như không mất đàn vì lý do quá tải.
Mở rộng nguồn hoa trước khi mở rộng số tổ
Đây là thứ tự đúng mà ít người làm.
Trồng bổ sung, giữ lại lớp cỏ dại, trồng cây lâu năm ở bờ rào. Làm trước một hai năm thì khi tăng tổ mới có chỗ mà ăn.
Hoặc tìm thêm địa điểm đặt tổ cách vài trăm mét, để có vùng ăn mới thay vì chia nhỏ vùng cũ.
Ở Hà Nội, đặt tổ nơi kín gió hướng đông nam, có nắng buổi sáng và che chắn kỹ mùa đông, nên khi mở rộng cũng nên theo hướng đó thay vì dồn thêm vào chỗ cũ.
Dấu hiệu nên dừng lại
Sản lượng mật trên mỗi tổ giảm dần dù tổng số tổ tăng.
Đàn nào cũng lửng lơ, không đàn nào bứt lên trong nhiều mùa liền.
Bắt đầu thấy ngại đi thăm tổ, hoặc bỏ qua vài tuần mà vẫn thấy bình thường.
Gặp ba dấu hiệu này thì dừng tăng, tập trung vào chất lượng đàn và nguồn hoa. Số tổ không phải thước đo.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Tăng số tổ theo mục tiêu con số thay vì theo nguồn hoa
- Tách tối đa mỗi năm cho tới khi cả trại cùng yếu
- Mở rộng ngay trước tháng 12 đến tháng 2
Câu hỏi thường gặp
Mỗi năm tăng bao nhiêu tổ là hợp lý?
Tuỳ nguồn hoa từng vườn. Tăng vừa phải mà đàn nào cũng khoẻ vẫn hơn tăng gấp đôi rồi mất một nửa.
Nên tách đàn hay mua thêm?
Tách an toàn hơn vì đàn đã quen khí hậu. Mua thêm nhanh hơn nhưng tốn tiền và cần thời gian thích nghi.
Bao lâu thì có trại vài chục tổ?
Thường vài năm nếu đi đường chắc. Nhanh hơn thì rủi ro cao hơn.
Có nên đặt tổ ở nhiều điểm không?
Nên khi số tổ tăng. Mỗi điểm cách nhau vài trăm mét thì có vùng ăn riêng.
Khi nào biết đã đủ số tổ?
Khi sản lượng mỗi tổ bắt đầu giảm dù tổng số tăng. Đó là lúc nguồn hoa đã tới hạn.